wybierz język: Polski Türk Україна English

Wspólna granica – wspólne dziedzictwo

Nowe spojrzenie na twierdze polskie i tureckie nad Dniestrem

O projekcie

„Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2014”

Wspólna granica – wspólne dziedzictwo.

Nowe spojrzenie na twierdze polskie i tureckie nad Dniestrem

Projekt adresowany jest głownie do ludzi młodych zainteresowanych historią, geografią, podróżami. Poodejmowana tematyka, przy zastosowaniu atrakcyjnych form przekazu, będzie także przyciągać osoby zainteresowane przeszłością i badaniem jej świadectw nie zależnie od wieku lub kraju, z którego pochodzą.

Celem projektu jest wykonanie dokumentacji, uporządkowanie istniejących informacji i promowanie wiedzy na temat zachowanych materialnych świadectw kontaktów Polski i Turcji.  Są to pozostałości twierdz wznoszonych po obu stronach polsko – tureckiej granicy nad Dniestrem. Obecnie obiekty te znajdują się na terytorium Ukrainy. „Oddalenie” od współczesnej Polski i Turcji nie sprzyja podtrzymywaniu pamięci o często symbolicznej roli tych pomników. Wiedza na ten temat zaciera się w świadomości kolejnych pokoleń. Równie ważne jak przywrócenie pamięci  o przeszłości młodym Polakom i Turkom jest uświadomienie wartości zachowanych zabytków mieszkańcom współczesnej Ukrainy. Lepsze poznanie atrakcji historycznych swego regionu a zarazem wzrost świadomości historycznej zaowocuje dbałością o świadectwa wspólnej przeszłości.

Działania w ramach projektu korespondują z intensyfikacją współpracy między krajami w związku z rocznicą 600-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a Turcją. Jednocześnie projekt ma za zadanie popularyzować wiedzę o historii Polski i Turcji oraz zwrócić uwagę na wspólne dziedzictwo a tym samym dać podstawy do dialogu międzykulturowego w Polsce.

Jednym z głównych zadań w ramach projektu jest dokumentacja miejsc związanych ze wspólną historią Polski i Turcji, takich jak: Trembowla, Szaniec Marii Panny, Okopy św. Trójcy, Żwaniec, Kamieniec Podolski, Chocim. Wybór miejsc został podyktowany wiedzą na temat stanu zachowania zabytków, ich dostępności oraz roli jaką spełniały w minionych epokach. Badany odcinek granicy nad Dniestrem pełnił ważną rolę w kontaktach Polski i Turcji, nie tylko militarnych, ale również handlowych i kulturowych. Szczególna uwaga podczas kwerendy oraz badań terenowych zostanie poświęcona Okopom św. Trójcy (obwód Tarnopolski). Jest to stosunkowo mało znany punkt  na mapie turystycznej. Umocnienia nie zostały wyczerpująco przebadane, a zarazem zajmują bardzo ważne miejsce w świadomości kulturowej Polski. Twierdza osłaniała Rzeczpospolitą po upadku Kamieńca. Jest to również miejsce wsławione bohaterską obroną przed wojskiem rosyjskim w okresie Konfederacji Barskiej (walczył tu m.in. K. Pułaski). Okopy św. Trójcy przywołuje także Z. Krasiński w swojej „Nie-Boskiej Komedii”.

Zebrane informacje źródłowe w tym  ikonografia a także dokumentacja filmowa i fotograficzna z ziemi oraz z powietrza, relacje z podróży… mają służyć utworzeniu finalnego produktu – strony internetowej, która będzie zawierać kompendium wiedzy na temat badanego obszaru. Strony, która połączy rzetelne informacje na temat historii i zabytków architektury  opracowane przez specjalistów z relacją z podróży do tych miejsc i ich dokumentacją. W obecnym natłoku różnych informacji bombardujących współczesnego młodego człowieka  poprzez wszelkiego rodzaju media ważne jest aby osoba zainteresowana danym tematem otrzymała rzetelne i precyzyjne informacje, dobrej jakości z „pierwszej ręki”, jednocześnie podane w sposób do zaakceptowania i przyswojenia na różnych poziomach percepcji (tekst, zdjęcia, filmy, mapy). Polska strona internetowa zostanie przetłumaczona na kilka języków: angielski, turecki, ukraiński co ma na celu  zwiększenie jej dostępności dla odbiorców z różnych krajów. Formą promocji projektu „na bieżąco” będzie blog tworzony przez jego uczestników, stanowiący zarówno relację z podróży jak też dokumentujący poszczególne działania w projekcie. Blog będzie propagowany w dostępnych powszechnie mediach społecznościowych. Bardziej konwencjonalną formą zachęty do pogłębienia wiedzy na temat badanych miejsc będzie wystawa posterowa, która dzięki zdjęciom wielkoformatowym ukaże specyfikę i walory historyczne twierdz na granicy Polsko-Tureckiej. Wykonane plansze podpisane w kilku językach (polski, turecki, ukraiński, angielski) wędrując po różnych zakątkach krajów już po zakończeniu projektu będą mogły służyć promocji produktu finalnego jakim jest strona internetowa.    

Zadania realizowane w ramach projektu na terenie Ukrainy będą odbywać się przy współpracy i wsparciu partnerów ukraińskich: Narodowego Uniwersytetu Przykarpackiego im. Wasyla Stefanyka z siedzibą w Iwano-Frankowsku oraz Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Ohijenki z siedzibą w Kamieńcu Podolskim.

 

Zgodnie z planem odbyły się prace terenowe przewidziane harmonogramem projektu. Z objazdów nad Dniestr zgromadzona została bogata dokumentacja. Przede wszystkim są to zdjęcia i filmy. Przedstawiają one nie tylko twierdze nad Dniestrem w obecnym stanie. Pokazują także inne ciekawe miejsca „na szlaku” oraz spotkania w terenie, w tym przede wszystkim spotkania z pracownikami i studentami ukraińskich uczelni partnerskich. Szczególnie cenne są jednak zdjęcia z powietrza, które udało się  wykonać w większości planowanych miejsc. Ważnym dodatkiem jest także dokumentacja trójwymiarowa stanowiąca zapis stanu zachowania Okopów św. Trójcy. Za najciekawsze wydarzenie, które miało miejsce podczas tych podróży uczestnicy uznali udział w uroczystym ponownym otwarciu i poświęceniu kościoła św. Trójcy w Okopach. Po dziesięcioleciach świątynia symbolizująca udział polaków w heroicznych zmaganiach na Kresach wróciła do życia. Z pewnością jest to nowy, bardzo ważny i godny polecenia punkt na mapie turystycznej Zachodniej Ukrainy.

(Tekst: Radosław Karasiewicz-Szczypiorski; zdjęcia z powietrza: Krystian Trela; zdjęcia z ziemi: Radosław Karasiewicz-Szczypiorski i Krystian Trela).